كمبود مواد غذائي مهمترين مشكلي است كه در سر راه پيشرفت صنابع طيور در اكثر نقاط جهان وجود دارد همين امر باعث شده است كه توجه محققين به منابع غذائي ديگر از جمله محصولات نهائي كارخانجات مواد غذائي جلب گردد و درجستجوي منابع غذائي قابل استفاده تلاش و كوشش فراواني از خودشان دهند . پماك گوجه فرنگي كه محصولات نهائي كارخانجات رب سازي است ميتواند بعنوان يك منبع غذائي با ارزش محسوب گردد . گرچه اطلاعات زيادي در مورد روشهاي توليد و نحوه استفاده و عمل آوري محصول نهائي كارخانجات در دسترس ميباشد اما در مورد اين ماده جديد وتوانائي آن بعنوان يك منبع غذائي اطلاعات دانشمندان كم بوده و احتياج به تحقيقات بيشتري دارد .

 پماك گوجه فرنگي چيست؟

 پماك گوجه فرنگي محصول نهائي كارخانجاتي است كه از گوجه فرنگي تازه محصولاتي نظير رب گوجه فرنگي آب
گوجه فرنگي و سس گوجه فرنگي تهيه مي كنند و شامل پوست ، ‌دانه و قسمتهاي نرم گوجه فرنگي است . قبل از اينكه استفده از اين ماده با ارزش در تغذيه طيور مطرح گردد پماك حاصل از كارخانجات در محيط زيست مانند رودخانه ها و مزارع ريخته ميشد و موجبات آلودگي محيط را فراهم مي آورد . بنابراين محققين براي حل نمودن اين معضل به فكر چاره افتاده و به اين نتيجه رسيدند كه با استفاده از اين ماده مغذي در غذاي طيور نه تنها ميتوانند از آلودگي محيط بكاهند بلكه موفق به  عرضه يك نوع غذاي جديد و با كيفيت به صنعت مرغداري خواهند شد.

 ارزش غذائي پماك

 پماك گوجه فرنگي يك منبع خوب پروتئيني براي طيور و چهار پايان محسوب ميشود و تجزيه شيميائي اين غذا نشان داده است كه پروتئين خام آن 25-20 درصد و ميزان لايزين آن 13% بيشتر از سويا است همچنين اين غذا منبع ويتامينه خوبي از نظر ويتامينهاي A,B است مقدار زانتونيل موجود دراين غذا mg/g240-200 است و از اين نظر قابل كيفيت
تخم مرغ – خوشرنگي زرده خواهد شد . چون پماك يك ماده آنتي اكسيد ان است بنابراين وجود آن در جيريه طيور نه تنها باعث بالا رفتن كيفيت غذا ميشود بلكه از بروز اختلالات گوارشي جلوگيري مي كند . آزمايشات نشان داده است كه جوجه هائي كه با اين ماده تغذيه شده اند كمتر به اسهال و ديگر اختلالات گوارشي مبتلا شده اند.

 عمل آوري و نحوه استفاده از پماك

 مطالعات و تحقيقات زيادي براي عمل آوري وقابل استفاده نمودن اين ماده در جيره غذائي طيور صورت گرفته و روشهاي مختلفي پيشنهاد گرديده است اين روشها شامل موارد زيراست .

1-    روش حراراتي = دراين روش پماك را به مدت 30 دقيقه در حرارت 121c قرار ميدهند.

2-  روش عمل آوري توسط اسيد : ‌دراين روش از محلول اسيد كلريدريك (2%) براي مدت 20 ساعت در درجه حرارات اتاق استفاده ميگردد.

3-  روش غوطه وري درآب: دراين روش پماك بمدت 20 ساعت درآب غوطه ور ميشود وبه منظور جلوگيري از رشد باكتريها تولوئن به ميزان 5/1 سي سي به ازاء‌هر ليتر آب اضافه ميگردد.

4-  روش عمل آوري توسط مواد قليائي : دراين روش از هيدرو كسيدسديم (458%) بمدت 24 ساعت استفاده شده سپس توسط اسيد كلريدريك مراحل خنثي سازي صورت مي پذيرد.

 لازم به توضيح است كه پماكهاي كه توسط روشهاي غير حرارتي عمل آوري شده اند ابتدا در درجه حرارات 52 خشك شده بطوري كه رطوبت آن به كمتر از 10% ميرسد . سپس آسياب شده وبه ميزان 20% به جيره طيور اضافه ميگردد . (جدول 1).

درمورد پماكهائي كه توسط روش حرارتي عمل آوري شده اند احتياج به انجام مراحل  فوق نبوده وپس از آسياب شدن در جيره طيور استفاده ميشوند.

 جدول 1

تركيبات جيره حاوي پماك

نتايج تحقيقات و مطالعات انجام شده در مورد عمل آوري پماك نشان ميدهد كه عوامل مضري در پماك عمل آوري نشده وجود دارد كه در پرامترهاي مانند افزايش وزن و توليد انرژي متابوليسم نمي تواند تاثير چنداني داشته باشد لذا با توجه به اين موضوع ميتوان اظهار نمود كه پماك در صورتي كه عمل آوري نشده باشد ميتواند جهت تامين پروتئين و مواد مغذي مورد نياز طيور در جيره بكار رود . اين مطلب بخصوص در جاهائي كه افزايش كيفيت غذا مورد نظر است اهميت فراوان دارد ونكته قابل توجه آن است كه ميزان پماك مورد استفاده در جيره مرغداريهاي گوشتي و تخمگذار نبايد بيش از 20% باشد زيرا اين ماده تلخ بوده درصورتيكه ميزان ياد شده رعايت نگردد باعث ميشود كه جيره خوش طعم نباشد همچنين چون 30% پماك را فيبر خام تشكيل ميدهد افزايش ميزان آن باعث ميشود كه انرژي جيره تحت تاثير قرار گرفته و محدود شود.

منبع :

 World  poutry – Eisevier  voiume  15.NO:7.99page 19