انجمن صنفي دامپزشكان در زمينه آنفلوانزاي فوق حاد طيور به دامپزشكان توصيه‌ هايي را ارائه كرد.

در اين اطلاعيه درباره علائم اين بيماري آمده است: شايع ترين علائم اين بيماري در انسان به صورت تب، لرز، سردرد، كوفتگي و دردهاي مفصلي، ريزش اشك، قرمزي چشم ها، دردهاي عضلاني (كمر و پشت در بزرگسالان، و ساق پا در كودكان)، سرفه، گلودرد، خشونت صدا و اختلال هوشياري در افراد مسن است.

مهمترين اقدام كنترل اين بيماري، شامل معدوم كردن سريع كليه پرندگان بيمار يا تماس يافته، دفع مناسب لاشه ‌ها و قرنطينه كردن و ضدعفوني كردن مرغداري‌هاست.

شايع ترين علائم آنفلوانزاي پرندگان در انسان به صورت تب، لرز، سردرد، كوفتگي و دردهاي مفصلي، ريزش اشك، قرمزي چشم ها، دردهاي عضلاني (كمر و پشت در بزرگسالان، و ساق پا در كودكان)، سرفه، گلودرد، خشونت صدا و اختلال هوشياري در افراد مسن است

در اين اطلاعيه از دامپزشكان خواسته شده به دستورالعمل ها و بخشنامه هاي نهادهاي مسئول به ويژه سازمان دامپزشكي كشور و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كاملاً توجه کنيد و آنها را به دقت رعايت کنند و در صورت تشخيص آنفلوانزاي فوق حاد طيور در منطقه فعاليت يا برخورد با موارد مشكوك مراتب را سريعاً به اداره كل دامپزشكي منطقه اطلاع دهند.

در اين اطلاعيه در زمينه استفاده از وسايل ايمني در مناطق آلوده يا مشكوك به آلودگي آمده است:

- استفاده از دستكش يك بار مصرف ساخته شده از نيتريل يا وينيل سبك يا دستكش هاي لاستيكي كار كه در صورت استفاده بتوان آنها را ضدعفوني كرد.

- دستكش ها در صورت پاره شدن بايد تعويض شوند و دست‌ ها با آب و صابون شسته شوند.

- بلافاصله بعد از استفاده و تماس با سطوح و وسايل آلوده دستكش بايد تعويض شود. همچنين شستن دست بلافاصله بعد از خروج پوشش محافظ ضروري است.

- استفاده از لباس محافظ ترجيحاً روپوش هاي بلند يك بار مصرف يا روپوش هاي بلند آستين بلند به همراه پيش بندهاي ضدآب.

- پوشش محافظ كفش (يك بار مصرف) يا چكمه هاي لاستيكي بايد استفاده شود كه در صورت استفاده قابل شست‌ و شو و ضدعفوني كردن باشد.

- استفاده از عينك محافظ به طوري كه مخاط چشم پوشيده شود.

- ماسك‌ هاي يك بار مصرف N100 يا N99 يا N95 بايد مورد استفاده قرار گيرد كه براي ذرات معلق يا گرد و غبار آلوده شديداً توصيه مي شود. اين ماسك‌ ها بايد دقيقاً به صورت فيكس و محكم شود. افرادي كه نمي توانند اين ماسك‌ ها را روي صورت خود ثابت نگه دارند بايد از ماسك‌ هاي با فيلتر استفاده کنند.

- لباس‌هاي محافظ آلوده را به طور صحيح جا به ‌جا و معدوم كرد.

- از تماس با پرندگان، پرها، مدفوع و ساير مواد زايد آنها در مناطق مشكوك به آلودگي جداً خودداري شود.

- شست و شوي دست‌ ها با آب و صابون حداقل به مدت 20 ثانيه بعد از تماس با پرندگان آلوده يا در معرض خطر و بعد از تماس با سطوح آلوده يا وسايل ايمني مشكوك بلافاصله بعد از درآوردن دستكش.

شناسایی فاژها

این بیماری معمولاً در انسان ملایم و خفیف است ولی گاهی، موارد حاد بیماری (تب هموراژیک - مننگوآنسفالیتی) و مرگ و میر نیز دیده شده است(حدود ۱ درصد). عامل بیماری RVF ویروسی از جنس فلبوویروس می‌باشد که واجد غشاء بوده، و ژنوم آن بصورت RNA تک رشته‌ای و سه قسمتی می‌باشد که بصورت سه ناحیه مجزای ریبونوکلئوکسپیدی در ویروس قرار می‌گیرند انتقال بیماری از حیوانات بیمار معمولا توسط نیش حشرات ناقل (بخصوص پشه‌ها) به حیوانات دیگر و انسان‌ها صورت می‌گیرد . قابل توجه‌است که تماس مستقیم با خون، ترشحات و بافتهای آلوده حیوانات نیز می‌تواند باعث انتقال ویروس به بدن انسان (از طریق زخمهای پوستی ویاآئروسل‌ها) گردد. ضمناً خوردن شیر غیر پاستوریره حیوانات آلوده، عامل دیگر انتقال بیماری به انسان می‌باشد. شیوع ناگهانی بیماری در بین حیوانات اهلی، می‌تواند متعاقباً با شیوع ناگهانی در انسانها دنبال گردد که گاهی، منجر به مرگ و میرهای بالایی می‌شود (به عنوان مثال در سال ۱۹۷۷ اپیدمی بیماری در مصر منجر به ابتلای ۲۰۰۰۰۰ نفر به RVF و ۶۰۰ مرگ گردید). بیماری تب دره ریفت بومی قاره آفریقا می‌باشد و تا سپتامبر سال ۲۰۰۰ میلادی از سایر قاره‌های جهان گزارش نشده بود.

اما در سپتامبر سال ۲۰۰۰، اپیدمی بیماری RVF در کشور عربستان سعودی و یمن بطور همزمان گزارش گردید که با مرگ و میر بالایی در انسانها نیز توأم بود. اپیدمی بیماری در جنوب غربی عربستان و غرب یمن متمرکز بوده‌است. بنابراین خطر انتقال بیماری به سایر کشورهای آسیائی و قاره اروپا نیز وجود دارد. بنابراين بایستی اقدامات کنترلی شدیدی بخصوص در مورد واردات دام، محصولات دامی و حشرات از آفریقا و کشورهای آسیائی انجام گیرد.

سازمان دامپزشكی كشور وظیفه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای دام و حفظ و حراست از سرمایه های دامی كشور را به عهده دارد ( كه هم از نظر اقتصادی و هم نظارت بر فرآورده های خام دامی و حفظ بهداشت عمومی و پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مشترك بین انسان و دام بسیار پر اهمیت است ). سازمان دامپزشكی كشور وظیفه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای دام و حفظ و حراست از سرمایه های دامی كشور را به عهده دارد ( كه هم از نظر اقتصادی و هم نظارت بر فرآورده‌های خام دامی و حفظ بهداشت عمومی و پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مشترك بین انسان و دام بسیار پر اهمیت است ). حدود بیش از ۴۰۰ نوع بیماری مشترك بین انسان و دام شناخته شده است كه عمدتاٌ از دام به انسان سرایت می كند . مثل هاری ، سیاه زخم ، سل ، بروسلوز ، كیست هیداتید و... یكی از این بیماری ها كه فوق العاده عفونی و قابل انتقال است بیماری هزار چهره بروسلوز یا تب مالت است كه گروه بسیار زیادی از پستانداران اهلی و وحشی را مبتلا می سازد . این بیماری به علت ایجاد سقط جنین در دام ، كاهش تولید شیر ، عقیمی و نازایی و از دست رفتن ارزش اقتصادی دامهای مبتلا می شود . علاوه بر بعد اقتصادی به علت ابتلای انسان به این بیماری از بعد بهداشتی هم دارای اهمیت فراوان است . خصوصیت مهم این بیماری قدرت آلودگی شدید آن در تمام حیوانات اهلی و وحشی است . دامهای مبتلا به بروسلوز ، معمولا در اولین دوره آبستنی دچار سقط جنین می شود كه در هنگام بچه اندازی دامها و تا مدتها بعد از آن با دفع ترشحات شدیدا آلوده رحمی ، باعث می شود محیط اطراف ، مزارع و مراتع به شدت آوده شوند كه این عمل زمینه مساعدی برای آلودگی سایر حیوانات و انسان ایجاد می كند . دفع باكتری عامل بیماری از طریق شیر حیوانات مبتلا و ترشحات رحمی و جنین سقط شده مخاطرات فراوانی را برای سایر دامها و همچنین انسان در بر دارد . مبارزه با این بیماری و كنترل و ریشه كنی آن به دلایلی كه عنوان خواهم كرد بسیار مشكل و دشوار است شامل : وجود گونه های زیاد باكتری عامل بیماری تعداد زیاد میزبان مثل اكثر پستانداران اهلی و وحشی داشتن دوام نسبتا قابل توجهی در طبیعت عدم كافی بودن برنامه های واكسیناسیون برای ریشه كنی بیماری لزوم شناسایی و حذف دامهای عامل انتشار بیماری و لزوم هزینه سرمایه های سنگین اقتصادی
▪ علائم و نشانی‌های بیماری در دام : علائم بیماری بستگی به سطح ایمنی گله ها دارد . در گله هاییكه واكسینه نشده اند سقط جنین در دام و شیوع سقط در گله مهمترین علامت بروز بیماری می باشد . سقط جنین در گاو از ماه پنجم آبستنی به بعد و در گوسفند در ۲ ماه آخر آبستنی اتفاق می افتد . از علائم دیگر آن جفت ماندگی ، تورم دیواره رحم ، تورم بیضه ها ، كاهش تولید شیر ، عقیم شدن و نازایی موقت یا دائمی ، تاخیر فواصل باروری و افزایش فاصله دوره شیرواری است. ▪ علائم بیماری در انسان : ‌حالت كسالت ، تب ، لرز ، عرق و خستگی ، سستی ، بی اشتهایی در حالت شدید ، تورم بیضه و عقیم شدن است .
▪ راههای انتقال بروسلوز در حیوانات : ‌خوردن شیر ، حوردن ادرار آلوده یگدیگر ، خوردن گوشت آلوده توسط گوشتخواران ، انتقال از طریق جفت گیری ، انتقال از طریق جفت و انتقال تنفسی
▪ راههای انتقال بروسلوز به انسان : ‌عمده ترین راه انتقال از طریق دستگاه گوارشی است . به علاوه از طریق تنفس ، خراش های پوستی ، ملتحمه چشم ، مقاربتی و انتقال خون قابل انتقال است . كانون بروسلوز گوسفند و بز خطرناكترین مخزن بیماری انسان را تشكیل می دهد زیرا بیماریزاترین گونه بروسلوز است و عمدتا از طریق خوردن محصولات آلوده این حیوانات است .
▪ روش‌های كنترل بروسلوز دامی : برنامه‌های كنترل و ریشه كنی بروسلوز دامی با هدف كاهش ضایعات اقتصادی ناشی از بیماری و تامین بهداشت عمومی در جهت ممانعت از ابتلای انسان به تب مالت صورت می پذیرد . كنترل بیماری از طریق واكسیناسیون و ریشه كنی آن به روش تست و كشتار است همراه با واكسیناسیون مهمترین ارزش برنامه واكسیناسیون ، محافظت حیوانات در مقابل عوامل بیماریزا می باشد . این برنامه قادر به ریشه كنی بیماری نبوده ولی می تواند سبب فراهم آوردن زمینه مناسب برای ایجاد برنامه های ریشه كنی به روش تست و كشتار گردد . در صورتیكه میزان شیوع بیماری در گله های دامی كمتر از ۲ درصد باشد ، می توان با اجرای برنامه های تست و كشتار و واكسیناسیون بیماری را به مرحله ریشه كنی نزدیك ساخت .
▪ مهمترین مشكلات موجود در برنامه های ریشه كنی بروسلوز : وجود دامهای ناقل بیماری كه در آزمایشات مختلف سرولوژیكی منفی تلقی می‌گردند . احتمال وجود بیماری در حیوانات وحشی گستردگی طیف میزبانان حساس و تنوع گونه‌ای عامل بیماریزا و لزوم سرمایه‌گذاری مناسب با سرمایه‌های اقتصادی كلان سیستم دامداری سنتی كشورمان و وجود دامهای كوچرو كمبود اعتبارات و پرسنل كافی جهت انجام برنامه های كنترل و پیشگیری و نهایتا ریشه كنی
▪ زیان‌های اقتصادی بروسلوزی حیوانات : در اثر سقط جنین بره‌ها و گوساله‌ها از جمعیت این حیوانات كاسته می‌شود و موجب كاهش شیر و گوشت می گردد . گوساله‌ها و بره‌های نارس كه زنده متولد می‌شوند، در آینده حیوانات ضعیف، كم شیر و كم گوشتی را تشكیل می‌دهند دام‌های آلوده خود دچار كاهش وزن و كاهش شیر می‌گردند كه از بعد اقتصادی حائز اهمیت است . هر چه شیوع بیماری در بین دامها بیشتر باشد، انسانها ی بیشتری را آلوده نموده و از طریق تحمیل مخارج درمان و از كار انداختن نیرو و توان دامداران و كشاورزان زیانهای فراوانی را به بار می‌آورد خوشبختانه اداره كل دامپزشكی با روش كنترل توانسته است سال به سال از میزان شیوع بیماری تب مالت در انسان بكاهد . به طوریكه طبق آمار و بررسیهای لازم در سال ۱۳۵۵ تعداد كل مبتلایان انسان به تب مالت ۲۵۷۴ نفر بوده كه این میزان در سال ۱۳۷۰ به ۱۷۶۸ نفر كاهش یافته است ولی ریشه كنی كامل بیماری نیاز به همت همگانی ارگانهای ذیربط ، پرسنل و امكانات كافی و هزینه كلان ملی دارد .

رودولف لوكارت Rudolph Leuckartبعنوان پدر انگل‌شناسى و نيز يكى از مشهورترين جانورشناسان قرن نوزدهم شناخته مي‌‌شود. لوكارت با نام كامل كارل گئورگ رودولف لوكارت Karl Georg Friedrich Rudolf Leuckart در سال 1822 در شهر Helmstedt آلمان بدنيا آمد. در جوانى زمانى كه دانشجوى پزشكى بود به جانورشناسى علاقه‌ پيدا كرد و تحت هدايت جانورشناس مشهور رودولف واگنر Rudolph Wagner به مطالعه پرداخت. در 1852 بعنوان دانشجوى ممتاز و بخاطر تزش از دانشگاه جايزه گرفت. او اندكى پس از گرفتن دكتراى پزشكى MD از دانشگاه گوتينگن آلمان، دوره جانورشناسى را با سفر علمى به درياى شمال براى مطالعه بي‌مهرگان دريايى آغاز كرد. توصيف دقيق او از جزئيات مرفولوژيك كمك بزرگى براى رشته جديدالتاسيس سيستماتيك جانورى بود؛ ايده‌اى مبتنى بر اينكه با توجه به تغييرات ساختارى مي‌توان تكامل را رديابى كرد. لوكارت در 1845 (28 سالگي) به درجه استاديارى و در 1869 به استاد كاملى دانشگاه لايپزيگ نايل شد. او در سال 1898 درگذشت. معروفترين كارهاى لوكارت در زمينه انگل شناسى بر عفونتهاى مهره داران، بويژه تنياها، فاسيولا و تريشين و پنتاستوميا متمركز بود. او نشان داد كه تنيا ساژيناتا فقط در گاو و تنيا سوليوم فقط در خوك رخ مي‌دهد. او به كمك همكارش چرخه زندگى تريشين در خوك و انسان را مستند كرد. كتابهاى درسى لوكارت امروزه قديمى و كلاسيك هستند. او معلم برجسته‌اى بود و نمودارهاى ديوارى علمى (Wall Chart) تهيه كرد و از آنها در تدريس كمك مي‌گرفت. در سال 1892 بيش از صد تن از شاگردان او بمناسبت 70 سالگى لوكارت، نمايشگاهى از اين چارتها تشكيل دادند. اين چارتهاى جالب را مى توانيد در اينجا ببينيد.